Quy trình kĩ thuật chuyên môn YHCT: Mất ngủ

ĐẠI CƯƠNG

–  Mất ngủ là tình trạng khó ngủ hoặc giảm về thời gian ngủ hoặc chất lượng giấc ngủ.

– Theo y học cổ truyền mất ngủ thuộc chứng thất miên do hoạt động không điều hoà của ngũ chí (thần, hồn, phách, ý, trí)

– Mục đích điều trị mất ngủ là giúp người bệnh vào giấc ngủ dễ hơn đồng thời đảm bảo thời gian cũng như nâng cao chất lượng giấc ngủ.

ĐIỆN CHÂM ĐIỀU TRỊ MẤT NGỦ

CHỈ ĐỊNH

– Mất ngủ do tâm căn suy nhược

– Điều trị kết hợp trong các bệnh thuộc thể khác

CHỐNG CHỈ ĐỊNH

Người bệnh mắc các chứng bệnh ưa chảy máu (không châm cứu được)

CHUẨN BỊ

Người thực hiện

Bác sỹ, Y sỹ được đào tạo về chuyên ngành y học cổ truyền được cấp chứng chỉ hành nghề theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh.

Phương tiện

– Máy điện châm hai tần số bổ, tả.

– Kim hào châm vô khuẩn, dùng một lần dài từ 6 – 12 cm.

– Khay men, kẹp có mấu, bông, cồn 70º

Người bệnh

– Được tư vấn, giải thích trước khi vào điều trị

– Được khám, tư vấn và làm hồ sơ bệnh án theo quy định.

– Tư thế người bệnh nằm ngửa hoặc ngồi.

CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

Phác đồ huyệt

– Nếu do Tâm huyết hư: Bổ

+ P6 Thận

+ Nội quan

+ Tâm

+ Thần môn

– Nếu do tâm dương vượng: Tả

+ Thần môn

+ Nội quan

+ Giải khê

+ Hợp cốc

– Nếu do Tâm – Tỳ khuy tổn: Bổ

+ Tam âm giao

+ Tâm du

+ Thái bạch

+ Cách du

+ Nội quan

+ Túc tam lý.

– Nếu do Tâm – Thận bất giao

Bổ     + P6 Thận

Tả     + O3 Tâm bào, Thần kinh thực vật

+ Thần môn

– Nếu do Can huyết hư

Bổ        + Thận                   + P7  Can và Tỳ

– Nếu do Thận âm hư – Can, Đởm hoả vượng

Bổ        + Thận                   + P7  Can, Tỳ

Tả        + Can nhiệt huyệt

Thủ thuật

Bước 1. Sát trùng vùng loa tai, xác định vùng huyệt định châm

Bước 2. Châm kim nhanh qua da, đẩy kim từ từ theo hướng đã định đến khi đạt “Đắc khí”, tránh châm xuyên qua sụn.

Bước 3. Kích thích huyệt bằng máy điện châm

Nối cặp dây của máy điện châm với kim đã châm vào huyệt theo tần số bổ-tả của máy điện châm

– Tần số đặt tần số cố định: Tần số tả từ 5 – 10Hz, Tần số bổ từ 1 – 3Hz.

– Cường độ nâng dần cường độ từ 0 đến 50 microAmpe (tuỳ theo mức chịu đựng của người bệnh).

+ Thời gian 20- 30 phút cho một lần điện nhĩ châm.

– Bước 4. Rút kim, sát khuẩn da vùng huyệt vừa châm.

Liệu trình điều trị

– Điện châm một lần/ngày

– Một liệu trình điều trị từ 10 – 15 lần.

THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN

Theo dõi

Toàn trạng, các triệu chứng kèm theo nếu có.

Xử trí tai biến

– Vựng châm Người bệnh hoa mắt, chóng mặt, vã mồ hôi, mạch nhanh, sắc mặt nhợt nhạt rút kim ngay, lau mồ hôi, ủ ấm, uống nước chè đường nóng, nằm nghỉ tại chỗ. Theo dõi mạch, huyết áp.

– Chảy máu khi rút kim dùng bông khô vô khuẩn ấn tại chỗ, không day.

XOA BÓP BẤM HUYỆT ĐIỀU TRỊ MẤT NGỦ

CHỈ ĐỊNH

– Mất ngủ do tâm căn suy nhược

– Điều trị kết hợp trong các bệnh thuộc thể khác

CHỐNG CHỈ ĐỊNH

Người bị bệnh ngoài da vùng cần XBBH

CHUẨN BỊ

Người thực hiện

– Bác sỹ, Y sỹ được đào tạo về chuyên ngành y học cổ truyền được cấp chứng chỉ hành nghề theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh..

Phương tiện

– Phòng xoa bóp bấm huyệt, giường xoa bóp bấm huyệt

– Gối, ga trải giường

– Bột talc

– Cồn sát trùng

Người bệnh

– Được hướng dẫn quy trình, vị trí bấm huyệt và đồng ý bấm huyệt.

– Tư thế nằm ngửa.

– Được khám và làm hồ sơ bệnh án theo quy định.

CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

Thực hiện kỹ thuật

– Xoa, xát, miết, day, bóp, lăn các vùng đầu, cổ, vai, tay, chân.

– Nhóm huyệt an thần

Bấm tả              + Bách hội              + Thượng tinh,

+ Thái dương,         + Phong trì.

* Nếu do Tâm huyết hư: Day bổ

+ Nội quan              + Tâm du                + Cách du

+ Huyết hải             + Thái xung             + Trung đô.

* Nếu do Tâm dương vượng: Bấm tả

+ Thần môn             + Giải khê

+ Nội quan              + Hợp cốc

* Nếu do Tâm – Tỳ khuy tổn: Day bổ

+ Tam âm giao        + Thái bạch             + Nội quan

+ Tâm du                + Cách du               + Túc tam lý.

* Nếu do Tâm – Thận bất giao: Day bổ

+ Tam âm giao        + Quan nguyên,

+ Khí hải                 + Thận du.

* Nếu do Can huyết hư: Day bổ

+ Can du                 + Cách du               + Tam âm giao

+ Huyết hải             + Thái xung.

* Nếu do Thận âm hư – Can, Đởm hoả vượng: Day bổ

+ Tam âm giao,       + Quan nguyên,

+ Khí hải,                + Thận du.

* Nếu do Vỵ khí không điều hoà

• Bấm tả              Thiên đột                + Trung quản           + Thiên khu.
• Day bổ             + Tam âm giao        + Túc tam lý            + Thái bạch  + Nội quan              + Tỳ du                   + Vỵ du.

Liệu trình điều trị

– Xoa bóp 30 phút/lần/ngày

– Một liệu trình điều trị từ 10 – 15 ngày, tùy theo mức độ và diễn biến của bệnh, có thể điều trị nhiều liệu trình.

THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN

Theo dõi

Toàn trạng, các triệu chứng kèm theo nếu có.

Xử trí tai biến

– Choáng

Triệu chứng Người bệnh hoa mắt, chóng mặt, vã mồ hôi, mạch nhanh, sắc mặt nhợt nhạt.

Xử trí dừng xoa bóp bấm huyệt, lau mồ hôi, ủ ấm, uống nước chè đường nóng, nằm nghỉ tại chỗ. Theo dõi mạch, huyết áp.