Lọc nâng cao 
Tiếng Việt
Quy trình kĩ thuật chuyên môn YHCT: LIỆT NỬA NGƯỜI DO TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO
ĐẠI CƯƠNG
Tai biến mạch máu não (đột quỵ não) là sự xảy ra đột ngột các thiếu sót chức năng thần kinh, thường là khu trú hơn lan tỏa, tồn tại quá 24 giờ, hoặc gây tử vong trong 24 giờ.
Các khám xét loại trừ nguyên nhân chấn thương.
Liệt nửa người do tai biến mạch máu não thường sẽ trở thành một di chứng, đòi hỏi một can thiệp giúp bệnh nhân với các mức độ khác nhau.
Y học cổ truyền gọi là Bán thân bất toại, thuộc chứng trúng phong.
ĐIỆN NHĨ CHÂM ĐIỀU TRỊ LIỆT NỬA NGƯỜI DO TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO
CHỈ ĐỊNH
Người bệnh liệt nửa người, không hôn mê; mạch, huyết áp, nhịp thở ổn định.
CHỐNG CHỈ ĐỊNH
Người bệnh đang hôn mê, các chỉ số mạch, huyết áp, nhịp thở chưa ổn định.
CHUẨN BỊ
Người thực hiện
Bác sỹ, Y sỹ được đào tạo về chuyên ngành y học cổ truyền được cấp chứng chỉ hành nghề theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh.
Phương tiện
– Máy điện châm hai tần số bổ, tả.
– Kim hào châm vô khuẩn, dùng một lần dài từ 6 – 12 cm.
– Khay men, kẹp có mấu, bông, cồn 70º
Người bệnh
– Được tư vấn, giải thích trước khi vào điều trị
– Được khám, tư vấn và làm hồ sơ bệnh án theo quy định.
– Tư thế người bệnh nằm thoải mái, bộc lộ vùng cần châm.
CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH
Phác đồ huyệt
* Chứng thực
+ Châm tả các huyệt
– Dưới não – O3 Tâm bào, Thần kinh thực vật
– H1 Vai cánh tay – C4 Cột sống
+ Châm bổ các huyệt
– P7 Tỳ, Can – Thận
Thủ thuật
Bước 1. Sát trùng vùng loa tai, xác định vùng huyệt định châm
Bước 2. Châm kim nhanh qua da, đẩy kim từ từ theo hướng đã định đến khi đạt “Đắc khí”, tránh châm xuyên qua sụn.
Bước 3. Kích thích huyệt bằng máy điện châm
Nối cặp dây của máy điện châm với kim đã châm vào huyệt theo tần số bổ-tả của máy điện châm
– Tần số đặt tần số cố định: Tần số tả từ 5 – 10Hz; Tần số bổ từ 1 – 3Hz.
– Cường độ nâng dần cường độ từ 0 đến 50 microAmpe (tuỳ theo mức chịu đựng của người bệnh).
+ Thời gian 20- 30 phút cho một lần điện nhĩ châm.
Bước 4. Rút kim, sát khuẩn da vùng huyệt vừa châm.
Liệu trình điều trị
– Điện nhĩ châm một lần/ngày
– Một liệu trình điều trị từ 10 – 15 lần.
THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN
Theo dõi
Tại chỗ và toàn trạng của người bệnh
Xử trí tai biến
– Vựng châm Người bệnh hoa mắt, chóng mặt, vã mồ hôi, mạch nhanh, sắc mặt nhợt nhạt rút kim ngay, lau mồ hôi, ủ ấm, uống nước chè đường nóng, nằm nghỉ tại chỗ. Theo dõi mạch, huyết áp.
– Chảy máu khi rút kim dùng bông khô vô khuẩn ấn tại chỗ, không day.
XOA BÓP BẤM HUYỆT ĐIỀU TRỊ LIỆT NỬA NGƯỜI DO TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO
CHỈ ĐỊNH
Bệnh nhân mắc chứng trúng phong theo các thể trúng phong kinh lạc/ trúng phong tạng phủ
CHỐNG CHỈ ĐỊNH
– Người bệnh đang hôn mê, các chỉ số mạch, huyết áp, nhịp thở chưa ổn định, và những vùng da loét do điểm tỳ, bệnh ngoài da vùng cần XBBH.
CHUẨN BỊ
Người thực hiện
– Bác sỹ, Y sỹ được đào tạo về chuyên ngành y học cổ truyền được cấp chứng chỉ hành nghề theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh..
Phương tiện
– Phòng xoa bóp bấm huyệt, giường xoa bóp bấm huyệt
– Gối, ga trải giường
– Bột talc
– Cồn sát trùng
Người bệnh
– Được hướng dẫn qui trình, vị trí bấm huyệt và đồng ý bấm huyệt.
– Tư thế nằm thoải mái, bộc lộ vùng cần xoa bóp bấm huyệt
– Được khám và làm hồ sơ bệnh án theo qui định.
CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH
Thực hiện kỹ thuật
– Xoa, xát, miết, day, bóp, lăn các vùng đầu, cổ, vai, tay, chân.
Chứng thực
+ Bấm tả các huyệt
– Bách hội – Thái dương – Đồng tử liêu
– Phong trì – Đại chùy – Ngoại quan
– Chi câu – Dương lăng tuyền – Âm lăng tuyền
– Khâu khư – Hành gian – Trung đô
– Can du – Đởm du
+ Day bổ các huyệt
– Thái khê – Âm cốc – Tam âm giao
Chứng hư
+ Bấm tả các huyệt
– Bách hội – Phong trì
– Trung đô – Hành gian
+ Day bổ các huyệt
– Kỳ môn – Chương môn – Túc tam lý
– Tam âm giao – Huyết hải – Thái khê
– Âm cốc
Huyệt chung cho hai thể
+ Thất ngôn, bấm tả các huyệt
– Á môn – Thượng liêm tuyền
– Ngoại kim tân – Ngoại ngọc dịch
+ Liệt mặt, bấm tả các huyệt
– Quyền liêu xuyên Hạ quan
– Địa thương xuyên Giáp xa
– Thừa tương – Õ Phong.
+ Liệt tay, bấm tả các huyệt
– Giáp tích C4-C7 – Đại chùy xuyên Tích trung
– Kiên tỉnh xuyên Tý nhu – Kiên trinh xuyên Cực tuyền
– Khúc trì xuyên Thủ tam lý – Chi câu xuyên Ngoại quan
– Bát tà
+ Liệt chân, bấm tả các huyệt
– Giáp tích D12- L5 – Tích trung xuyên Yêu dương quan
– Hoàn khiêu xuyên Thừa phù – Trật biên xuyên Hoàn khiêu
– Ân môn xuyên Thừa phù – Thừa sơn xuyên Uỷ trung
– Côn lôn – Thượng cự hư
– Giải khê – Khâu khư
– Địa ngũ hội
Liệu trình điều trị
– Xoa bóp 30 phút/lần/ngày,
– Một liệu trình điều trị từ 10 – 15 ngày, tùy theo mức độ và diễn biến của bệnh. Có thể điều trị nhiều liệu trình.
THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN
Theo dõi
Toàn trạng, các triệu chứng kèm theo nếu có.
Xử trí tai biến
– Choáng
Triệu chứng Người bệnh hoa mắt, chóng mặt, vã mồ hôi, mạch nhanh, sắc mặt nhợt nhạt.
Xử trí dừng xoa bóp bấm huyệt, lau mồ hôi, ủ ấm, uống nước chè đường nóng, nằm nghỉ tại chỗ. Theo dõi mạch, huyết áp.
CỨU ĐIỀU TRỊ LIỆT NỬA NGƯỜI THỂ HÀN
CHỈ ĐỊNH
Bệnh nhân mắc chứng trúng phong theo các thể trúng phong kinh lạc thể hàn
CHỐNG CHỈ ĐỊNH
Người bệnh đang hôn mê, các chỉ số mạch, huyết áp, nhịp thở chưa ổn định.
CHUẨN BỊ
Người thực hiện
Bác sỹ, Y sỹ, Lương y được đào tạo về chuyên ngành y học cổ truyền được cấp chứng chỉ hành nghề theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh..
Phương tiện
– Dao sắc thái gừng, khay, hộp đựng ngải, các miếng gừng đã thái dày 2-3 mm
– Điếu ngải, ngải nhung.
Người bệnh
– Có hồ sơ bệnh án được chẩn đoán theo YHHĐ và YHCT có các xét nghiệm và thăm dò chức năng chuyên khoa, các huyệt cứu với thời gian và thủ pháp cụ thể.
– Người bệnh được tư vấn, giải thích trước khi vào điều trị
– Tư thế người bệnh nằm bộc lộ huyệt cần cứu lên trên.
CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH
Phác đồ huyệt
* Chứng thực
| – Bách hội | – Thái dương | – Đồng tử liêu |
| – Phong trì | – Đại chùy | – Ngoại quan |
| – Chi câu | – Dương lăng tuyền | – Âm lăng tuyền |
| -Khâu khư | – Hành gian | – Trung đô |
| – Can du | – Đởm du | |
| – Thái khê | – Âm cốc | – Tam âm giao |
| * Chứng hư
– Bách hội |
– Phong trì |
|
| – Trung đô | – Hành gian | |
| – Kỳ môn | – Chương môn | – Túc tam lý |
| – Tam âm giao | – Huyết hải | – Thái khê |
| – Âm cốc |
* Huyệt chung cho hai thể
- Thất ngôn
– Á môn – Thượng liêm tuyền
– Ngoại kim tân – Ngoại ngọc dịch
- Liệt mặt
– Quyền liêu xuyên Hạ quan
– Địa thương xuyên Giáp xa
– Thừa tương – Õ Phong.
- Liệt tay
– Giáp tích C4-C7 – Đại chùy xuyên Tích trung
– Kiên tỉnh xuyên Tý nhu – Kiên trinh xuyên Cực tuyền
– Khúc trì xuyên Thủ tam lý – Chi câu xuyên Ngoại quan
– Bát tà
- Liệt chân
– Giáp tích D12- L5 – Tích trung xuyên Yêu dương quan
– Hoàn khiêu xuyên Thừa phù – Trật biên xuyên Hoàn khiêu
– Ân môn xuyên Thừa phù – Thừa sơn xuyên Uỷ trung
– Côn lôn – Thượng cự hư
– Giải khê – Khâu khư
– Địa ngũ hội
Thủ thuật cứu
– Chế mồi ngải, điếu ngải: Dùng 3 đầu ngón tay 1, 2, 3 lấy một ít ngải nhung để lên một miếng ván nhỏ, nhúm và ấn nhẹ xuống để tạo thành hình tháp, nhỏ bằng hạt ngô hoặc cuốn ngải thành điếu như cuộn thuốc lá vỏ ngoài bằng giấy bản
– Khi đốt đặt mồi ngải lên miếng gừng, châm đầu que diêm lên đỉnh mồi ngải, thổi cho tắt lửa rồi đặt lên vùng huyệt định cứu. Nếu nóng có thể lót thêm miếng gừng khác
– Khi cháy hết mồi ngải gạt tàn vào khay, làm lại mồi ngải trên miếng gừng khác như trên.
– Hoặc đốt điếu ngải, hơ sát da vùng huyệt, khi bệnh nhân nóng thì nhấc ra xa rồi lại đưa lại gần, tiếp tục như trên.
Liệu trình điều trị
– Thời gian: Mỗi huyệt cứu 3 mồi x 5 phút/ một mồi = 15 phút
– Mức độ nóng: Bệnh nhân thấy nóng vừa phải vùng huyệt cứu, nếu nóng nhiều có thể lót thêm miếng gừng nữa.
Cứu một ngày 1 đến 2 lần, một liệu trình điều trị từ 10-15 lần, có thể tiến hành 2-3 liệu trình liên tục.
THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN
Theo dõi
Theo dõi tại chỗ và toàn thân
Xử trí tai biến
+ Bỏng: trên những bệnh nhân thể hàn bị giảm hoặc mất cảm giác nông (đau và nóng – lạnh) dễ bị bỏng. Thường bỏng độ I, dùng thuốc mỡ vaseline bôi và băng lại, tránh nhiễm trùng.
+ Cháy: Người già hoặc trẻ em giẫy giụa hoặc vô tình làm đổ mồi ngải gây cháy, nên không được cứu nhiều huyệt một lúc và không được rời bệnh nhân để làm việc khác khi cứu.
