Lọc nâng cao 
Tiếng Việt
KIỂM SOÁT VẬN ĐỘNG – CẢM GIÁC Ở KHỚP: VÌ SAO CƠ KHỎE CHƯA ĐỦ?
Chuyên ngành:
Tin tức
Khi nói về sự ổn định của một khớp, chúng ta thường nghĩ ngay đến cơ bắp.
Nhưng cơ thể không thể kiểm soát khớp chỉ bằng sức mạnh. Nó cần biết khớp đang ở đâu, đang chuyển động thế nào và đang chịu tải ra sao để có thể huy động cơ phù hợp.
Đây là nền tảng của kiểm soát vận động – cảm giác (sensorimotor control).
* Từ khớp đến hệ thần kinh
Các thụ thể cảm giác ở bao khớp, dây chằng, cơ, gân và da liên tục cung cấp thông tin về vị trí, chuyển động và trạng thái cơ học.
Thông tin này được truyền về hệ thần kinh, được xử lý và sử dụng để điều chỉnh hoạt động của cơ.
Vì vậy, sự ổn định chức năng của một khớp là kết quả của cả một hệ thống:
Ổn định cơ học → thông tin cảm giác → xử lý thần kinh → kiểm soát cơ → chức năng
Đây cũng là cách những nguyên lý giải phẫu kinh điển về liên hệ giữa khớp và hệ thần kinh được mở rộng trong khoa học vận động hiện đại.
* Khi khớp bị tổn thương, vấn đề không chỉ nằm ở mô
Sau chấn thương hoặc phẫu thuật, đau và tràn dịch khớp có thể làm thay đổi đầu vào cảm giác và ảnh hưởng đến khả năng huy động cơ.
Một ví dụ điển hình là ức chế cơ do khớp.
Sau chấn thương gối, chẳng hạn, người bệnh có thể rất khó huy động cơ tứ đầu dù bản thân cơ không bị tổn thương trực tiếp.
Điều này khác với yếu cơ do không sử dụng:
– Yếu cơ do không sử dụng: cơ giảm kích thước và khả năng tạo lực theo thời gian.
– Ức chế cơ do khớp: khả năng huy động cơ bị giảm do những thay đổi liên quan đến khớp và cơ chế kiểm soát thần kinh.
Hai cơ chế có thể cùng tồn tại, nhưng không giống nhau.
Vì vậy, phục hồi sau tổn thương khớp không đơn thuần là sửa chữa mô → chờ cơ khỏe lại.
Cần phục hồi cả hệ thống: Cảm giác → thần kinh → cơ → chức năng.
Vì vậy Phục hồi chức năng cần quan tâm ít nhất đến bốn yếu tố:
1. Cảm giác
Người bệnh có nhận biết tốt vị trí và chuyển động của khớp không?
2. Kiểm soát thần kinh–cơ
Cơ có được huy động đúng cơ, đúng thời điểm và với mức lực phù hợp không?
3. Sức mạnh
Người bệnh có đủ khả năng tạo và kiểm soát lực không?
4. Chức năng
Những khả năng đó có được chuyển thành đứng, đi, chạy, đổi hướng, nâng đỡ hoặc phản ứng trước những thay đổi bất ngờ không?
Do đó, sau một chấn thương khớp, câu hỏi không nên chỉ là:
“Cơ đã khỏe chưa?”
Mà còn là:
“Người bệnh có cảm nhận tốt khớp không?”
“Hệ thần kinh có huy động cơ đúng cách không?”
“Khớp có được kiểm soát tốt trong hoạt động thực tế không?”
Đó là bước chuyển từ tư duy “phục hồi cơ” sang “phục hồi hệ thống kiểm soát vận động”.
Nguồn: Minh Dat Rehab FB
- BS Đỗ Thị Thuý Anh